Informacje poufne na giełdzie – łamanie prawa przez największych inwestorów

Informacje poufne – definicja

Definicja informacji poufnej, czyli tzw. informacji ‘insajderskiej’, znajduje się w art. 7 MAR:

określona w sposób precyzyjny informacja, która nie została podana do wiadomości publicznej, dotycząca, bezpośrednio lub pośrednio, jednego lub większej liczby emitentów lub jednego lub większej liczby instrumentów finansowych, a która w przypadku podania jej do wiadomości publicznej miałaby prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny tych instrumentów finansowych lub na ceny powiązanych pochodnych instrumentów finansowych

Z powyższej definicji można więc wyłonić cztery główne cechy klasyfukującą informację jako informacje poufne. Informacje poufne muszą być:

• konkretne, precyzyjne
• tajne (nie podana do wiadomości publicznej)
• cenotwórcze
• dotyczące emitenta

Przykładami zdarzeń i okoliczności, które mogą być podstawą informacji poufnych są:

1. Wyniki działalności operacyjnej
2. Spory prawne
3. Zmiany wartości aktywów
4. Niewypłacalność istotnych dłużników spółki
5. Zmiany w przewidywanych dochodach lub stratach

Jak widzimy powyżej, zarząd spółki za każdym razem musi przeprowadzać rozważania, czy dana sytuacja i wydarzenie już podlega pod zaraportowanie. Czy dana informacja już jest na tyle precyzyjna, że podpada pod definicję informacji poufnej? Wystarczy że dana informacja ma jedynie pośredni wpływ na spółkę? Czy rozmowa z kontrahentami już ma znamiona negocjacji i przedwstępnej, ustnej umowy? Czy dana informacja by miała “znaczny” wpływ na kurs akcji? Co oznacza “znaczny” wpływ?

Gdzie powinny być publikowane informacje poufne?

Polski system prawny narzuca na emitentów obowiązek przekazywania informacji okresowych, bieżących oraz poufnych do GPW, KNF oraz do publicznej wiadomości. Polski system przewiduje używanie przez emitentów tzw. systemu ESPI (elektroniczny system przekazywania informacji), który znacznie upraszcza proceder przekazywania informacji. System ten automatycznie przekazuje raport bezpośrednio do GPW, KNF oraz do agencji informacyjnych (Bloomberg, Grupa Interia.pl, Notoria oraz PAP).

Kiedy powinny być publikowane informacje poufne?

Informacje poufne powinny być publikowane niezwłocznie. Na spółce ciąży obowiązek tak zorganizować swoje wewnętrzne struktury spółki aby ten obowiązek był w prawidłowy sposób przestrzegany. Niezłocznie należy interpretować jako “tak szybko jak to tylko możliwe” (ang. as soon as possible). Emitent jest jednak zobowiązany do dalszego wyjaśniania niejasnych faktów oraz do dokładnego zbadania możliwych skutków danego zdarzenia w celu ustalenia, czy zaistniała okoliczność wymagająca ujawnienia informacji. W razie potrzeby emitent jest zobowiązany do skorzystania z porad ekspertów. To zostawia oczywiście pewną furtkę aby spółka opublikowała daną informację z lekkim opóźnieniem. Ponadto jest szereg wyjątków, które umożliwiają spółce opóźnić publikacji danej informacji (gdy przykładowo niezwłoczne ujawnienie informacji mogłoby naruszyć prawnie uzasadnione interesy spółki).

Zakaz korzystania z informacji insajderskich

W Polsce (i pewnie we wszystkich rozwiniętych państwach z rynkami finansowymi) jest zakaz również wykorzystywania informacji poufnych, art. 181 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Grozi za to grzywna w wysokości 5 000 000 zł albo kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Chodzi głównie o kupno bądź sprzedaż akcji w związku z uzyskaniem danej informacji poufnej.

Do podkreślenia jednak jest, że jeszcze nikt w Polsce nie został skazany za insider trading jeżeli chodzi o giełdę polską. Powodem jest bardzo ciężkie do udowodnienia przesłanki dotyczącej wykorzystania informacji insajderskiej. Po pierwsze prokuratura by musiała pierw zbadać, czy dana informacja była faktycznie informacją poufną (bardzo szeroka i śliska definicja – patrz wyżej), a następnie udowodnić, że ta informacja była podstawą do zakupu bądź sprzedaży danych akcji.

Kary nałożone na spółki przez KNF z powodu niewywiązywania się z obowiązków związanych z informacjami poufnymi

W 2020 roku jeszcze żadna osoba i podmiot nie dostała kary pieniężnej od KNF za brak opublikowania informacji poufnej.

W 2019 r. KNF jedynie na dwa podmioty nałożył kary pieniężne związane ze złamaniem obowiązków dotyczących informacji poufnych:

Zakaz reklamowania własnej działalności

Na koniec należy jeszcze napisać, że spółka ma zakaz reklamowania własnej działalności w ramach przekazywania informacji poufnych do wiadomości publicznej – to wynika z art. 17 MAR. Głównym celem tej regulacji jest wymuszenie na spółce jak najbardziej obiektywnego przekazywania wiadomości oraz nie “koloryzowania” danego zdarzenia.

Podsumowanie: tak naprawdę złudne uczucie równego prawa do posiadania informacji

Tak naprawdę przepisy dotyczące informacji poufnych dają jedynie złudne uczucie równomiernego dostępu do informacji. Definicja informacji pofudej jest szeroka i rozporządzenie MAR ponadto daje szereg możliwości opóźnienia takiej informacji. W szczególności wyjątkiem jest właśnie skrajnie zła sytuacja danej spółki, gdzie właśnie podczas takiego stadium inwestorzy powinni mieć jasny przegląd całej sytuacji.

Insajder trading można w prosty sposób zatuszować – i tak się właśnie też dzieje. Dowodem na to jest fakt, że nikt jeszcze w Polsce za ten delikt nie został prawomocnie skazany. Poszkodowanym zawsze będzie głównie akcjonariusz mniejszościowy, który z reguły nie ma takich kontaktów, co akcjonariusz większościowy w danej spółce lub osoby zarządzające spółką. Problem polega na tym, że tak naprawdę ciężko stworzyć nowe, lepsze mechanizmy chroniące w tym zakresie akcjonariuszy mniejszościowych. Jedyną radą jest więc nie pchać się w spółki, gdzie jedna większa informacja może zachwiać równowagę finansową spółki.

Więcej o prawach akcjonariuszy dowiesz się tutaj: wszytkie prawa akcjonariuszy w jednym miejcu!