Kalendarz wydarzeń giełdowych
Kalendarz tworzycie sami. Możecie dodawać samodzielnie wszelkiego rodzaju wydarzenia / spotkania o tematyce giełdowej / forexowej. Wszystkie wydarzenia giełdowe w jednym miejscu.
Październik 2018
  • P
  • W
  • Ś
  • C
  • P
  • S
  • N
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
Wydarzenia
PAŹ
07
Czat niedzielny dla użytkowników Premium
ONLINE 21:15
PAŹ
21
Czat niedzielny dla użytkowników Premium
ONLINE 21:15
Dodaj wydarzenie
Dodaj wydarzenie +

Prawo wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami (VI)

Ochrona akcjonariuszy mniejszościowych: poznaj swoje prawa!

 

Jakiś czas temu zacząłem omawiać prawa akcjonariuszy mniejszościowych w spółkach akcyjnych notowanych na giełdzie (publicznych). Tym wpisem kontynuuję ten cykl. Do tej pory powstały poniższe wpisy z tego cyklu:

  1. Artykuł poprzedzający cykl praw akcjonariuszy mniejszościowych w spółkach akcyjnych
  2. Wprowadzenie do prawa akcjonariuszy mniejszościowych: historia, respektowanie praw oraz nadzór państwowy
  3. Rola oraz znaczenie akcjonariuszy mniejszościowych
  4. Wszystkie prawa akcjonariuszy mniejszościowych (lista)
  5. Prawo zaskarżenia uchwał walnego zgromadzenia w spółkach akcyjnych
  6. Prawo zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia

Jest to więc już 7 artykuł z cyklu „Ochrona akcjonariuszy mniejszościowych: poznaj swoje prawa!” Tym razem zajmę się omówieniem kolejnego ważnego prawa akcjonariuszy mniejszościowych: Prawo wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami.

 

 

Prawo wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami

 

 

I. Ogólnie:

Również wiele problemów prawnych niesie ze sobą prawo mniejszości do wyboru swojego przedstawiciela w radzie nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami, art. 385 § 3 KSH. Kodeks spółek handlowych przewiduje taką możliwość w przypadku wniosku akcjonariuszy reprezentujących co najmniej jedną piątą kapitału zakładowego.

Przykładowo:

  • gdy rada nadzorcza składa się z trzech członków, grupa będzie mogła zostać utworzona przez akcjonariusza/akcjonariuszy w porozumieniu posiadających 33,34% wszystkich akcji.
  • gdy rada nadzorcza składa się z pięciu członków, grupa będzie mogła zostać utworzona przez akcjonariusza/akcjonariuszy w porozumieniu posiadających 20% wszystkich akcji.

W skrócie: akcjonariusz reprezentujący jedynie 20% kapitału zakładowego będzie mógł wybrać 1 członka Rady Nadzorczej. W spółkach publicznych (a więc notowanych na giełdzie) minimalna liczba członków Rady Nadzorczej to pięć osób.

 

II. Prawo wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami, a zasada większości

W literaturze uważa się ten instrument za najdalej idący przejaw ograniczenia zasady rządów większości.1)Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 591. Prawo to może jednak doprowadzić do destabilizacji rady nadzorczej. Chodzi tutaj o możliwość odwołania rady nadzorczej wybranej grupami w każdym momencie przez walne zgromadzenie oraz ponowny jej wybór.2)Wyrok SN z 24.11.2004, II CK 210/04, Biul. SN 2005/3, s. 13; Wyrok SN z 21.01.20015, I CK 505/04, Biul. SN 2005/5, s. 9. Takie odwołanie i wybór nowych członków rady nadzorczej według orzecznictwa3)Wyrok SN z 21.01.2005, I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf. Sądu Najwyższego nie jest obarczone żadnymi dalszymi ograniczeniami. Przede wszystkim brak jest konieczności wystąpienia przesłanki istotnego powodu dla odwołania danego członka rady nadzorczej. Również nie ma zastosowania tutaj tzw. zasada lustra4)Trzebiatowski, Glosa 2006/3, s. 78 i n.; Trzebiatowski, Pr. Spółek 2006/1, s. 2, 6, 7. , która mówi, że powołanie i odwołanie danego członka odbywa się przez ten sam organ. Sąd Najwyższy przeciwko zasadzie „lustra” użył argumentu zmienności akcjonariatu w spółkach akcyjnych oraz przywołał skutek art. 385 § 8 KSH, jakim jest „automatyczne” odwołanie reszty członków rady nadzorczej.5)Wyrok SN z 21.01.2005, I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf, s. 6. Wybór nowego członka przez grupę doprowadziłby do „demontażu” całej rady. Następnie sąd przywołał zasadę majoryzacji (a więc zasadę rządów większości), gdzie orzekł, że w ten sposób (pozostawiając możliwość wyboru nowego członka przez walne zgromadzenie) zostaje zachowana kontrola większości akcjonariuszy nad funkcjonowaniem rady.6)Wyrok SN z 21.01.2005 r. I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf, s. 7.

Takie jednak uzasadnienie przeczy samej celowości (ratio) art. 385 § 8 KSH. Przepis ten dawałby mniejszości prawo, które de facto nie miałoby zastosowania. Obsada rady nadzorczej zależałoby w ostateczności zawsze od woli większości. Tak skonstruowane prawo daje możliwość do działania na niekorzyść spółki, pod postacią sporów korporacyjnych, gdyż ponowny wybór grupami dalej jest możliwy. Może więc w tym miejscu dojść do ww. istotnego sporu między akcjonariuszami mniejszościowymi, a większościowymi. Trzeba mieć jednak na uwadze, że uchwała walnego zgromadzenia odwołująca radę nadzorczą wybraną grupami może być przedmiotem zaskarżenia zgodnie z art. 422 KSH, mimo art. 386 § 2 KSH w zw. z art. 370 § 1 oraz § 2 KSH. Takie zaskarżenie by było uzasadnione, jeżeli walne zgromadzenie odwołało by radę nadzorczą wybraną grupami bez istotnej przyczyny, a więc tylko po to, żeby wykluczyć akcjonariusza ze stosowania jednego z głównych praw mniejszości w spółkach akcyjnych. Ustawodawca był świadomy, że będzie to jedne z najważniejszych narzędzi mniejszości w spółce akcyjnej. Potwierdza to ustanowienie wysokiego progu procentowego w kapitale zakładowym, który umożliwia wniesienie odpowiedniego wniosku. Wymóg udziałów w wysokości jednej piątej kapitału zakładowego jest najwyższym wymogiem w kodeksie spółek handlowych – jeżeli chodzi o prawa akcjonariuszy mniejszościowych. Trzeba również sobie zadać pytanie, jakie cele chciał osiągnąć ustawodawca regulując kwestię wyboru przez grupy. Wątpliwa wydaje się kwestia, że ustawodawca chciał doprowadzić do destabilizacji wyboru rady nadzorczej oraz stworzyć możliwość do wewnętrznych sporów korporacyjnych. Taka uchwała godziłaby w dobre obyczaje oraz byłaby nadużyciem siły przez większość, a więc uderzałaby w interes samej spółki. Również doszłoby do pokrzywdzenia akcjonariusza, co również spełniłoby kolejną z możliwych przesłanek art. 422 KSH. Takie ograniczenie ustawowego prawa akcjonariuszy mniejszościowych w swej naturze zawsze powinno być argumentem na działalność akcjonariuszy większościowych wbrew interesowi spółki. Jak zostało przedstawione powyżej, prawa akcjonariuszy mniejszościowych skutecznie wpływają na rozwój rynków kapitałowych, a co za tym idzie na finansowanie spółek kapitałowych. Niedopuszczalne, z perspektywy natury spółek kapitałowych, by było dopiero złamanie zasady majoryzacji, które w tym przypadku nie występuje. Akcjonariusz większościowy w spółkach publicznych zawsze będzie miał większość w organach spółki. Za akcjonariusza większościowego uznaje się akcjonariusza mającego większość wynikającą z kryterium posiadania ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu.7)Lipińska-Długosz, Ochrona spółki akcyjnej i jej akcjonariuszy przed niewłaściwym wykonywaniem prawa, s. 13, 14. Z powodu istnienia akcji uprzywilejowanych co do głosu kryterium kapitałowe nie zawsze będzie decydujące.
W piśmiennictwie występuje nawet opinia, że takie odwołanie członków rady nadzorczej, niemal natychmiast po ich wyborze i bez uzasadnionych przyczyn, stanowi „jaskrawy przykład próby naruszenia celu, jaki legł u podstaw art. 385 § 3-9 k.s.h.”.8)Rodzynkiewicz, KSH komentarz, art. 385 KSH nb. 15; patrz również Wajda, Ochrona akcjonariuszy mniejszościowych w kodeksie spółek handlowych, s. 258. , a więc jest podstawą uznania tej uchwały za nieważną (z powodu obejścia prawa zgodnie z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.). Według tej opinii skutkować to powinno także stwierdzeniem nieważności wyboru nowych członków rady nadzorczej wybranych w trybie „zwykłym” głosami akcjonariuszy większościowych.

Zostaje również otwarte pytanie, czy dla akcjonariusza większościowego taki spór jest korzystny. W każdym momencie akcjonariusz posiadający jedną piątą kapitału zakładowego może wnieść ponowny wniosek o wybór rady nadzorczej na najbliższym walnym zgromadzeniu. Związane jest to z kosztami jakie pociąga ze sobą organizacja takiego wyboru. Należy przygotować listę obecności dla każdej z grup, zorganizować pomieszczenia dla obrad grupowych, wyznaczyć po jednym przewodniczącym zebrania, powołać komisję skrutacyjną oraz zaprosić notariusza w celu sporządzenia stosownego protokołu z głosowania każdej grupy.9)Kidyba, Komentarz KSH, art. 385 KSH s. 511. Głównie z tego powodu ustalenie członków rad nadzorczych odbywa się już w wielu przypadkach w kuluarach, a na walnym zgromadzeniu dochodzi jedynie do ich oficjalnego powołania w normalnym trybie.

Wątpliwa również wydaje się teza10)Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 603. (choć w teorii słuszna), że inne konkurencyjne przedsiębiorstwa wykorzystują ową regulację do zdobycia wewnętrznych, tajnych informacji. Próg jednej dwudziestej kapitału zakładowego jest relatywnie wysokim progiem, szczególnie w spółkach publicznych. Dla spółek notowanych na GPW (trochę inaczej się kształtuje sytuacja na NewConnect, gdzie z natury notowane są spółki o mniejszej kapitalizacji) jest to dość istotna inwestycja z perspektywy finansowej. Minimalnym wymogiem wejścia na rynek GPW jest kapitalizacja w wysokości 60 milionów złotych (ew. 48 milionów, jeżeli wcześniej dana spółka była przez minimum sześć miesięcy notowana na alternatywnym rynku NewConnect).11)§ 3 ust. 2 pkt 1) Regulamin Giełdy. Zdobywanie informacji dla innego, konkurencyjnego przedsiębiorstwa najczęściej wiązałoby się ze stratami finansowymi w samej zainwestowanej spółce. W dodatku ważne informacje w spółkach publicznych i tak muszą być raportowane przez ESPI.12)§ 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27.12.2016 w sprawie środków i warunków technicznych służących do przekazywania niektórych informacji przez podmioty nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ponadto takie działanie odbywałoby się wbrew interesowi spółki, co mogłoby się wiązać z karami finansowymi.13)Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 604.

 

Podsumowując: prawo wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami stanowi najważniejsze i najdalej idące prawo akcjoanriuszy mniejszościowych.


Bardzo polecamy przeczytać również:

  1. Artykuł poprzedzający cykl praw akcjonariuszy mniejszościowych w spółkach akcyjnych
  2. Wprowadzenie do prawa akcjonariuszy mniejszościowych: historia, respektowanie praw oraz nadzór państwowy
  3. Rola oraz znaczenie akcjonariuszy mniejszościowych
  4. Wszystkie prawa akcjonariuszy mniejszościowych (lista)
  5. Prawo zaskarżenia uchwał walnego zgromadzenia w spółkach akcyjnych
  6. Prawo zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia

Przypisy   [ + ]

1.Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 591.
2.Wyrok SN z 24.11.2004, II CK 210/04, Biul. SN 2005/3, s. 13; Wyrok SN z 21.01.20015, I CK 505/04, Biul. SN 2005/5, s. 9.
3.Wyrok SN z 21.01.2005, I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf.
4.Trzebiatowski, Glosa 2006/3, s. 78 i n.; Trzebiatowski, Pr. Spółek 2006/1, s. 2, 6, 7.
5.Wyrok SN z 21.01.2005, I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf, s. 6.
6.Wyrok SN z 21.01.2005 r. I CK 505/04: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20CK%20505-04-1.pdf, s. 7.
7.Lipińska-Długosz, Ochrona spółki akcyjnej i jej akcjonariuszy przed niewłaściwym wykonywaniem prawa, s. 13, 14.
8.Rodzynkiewicz, KSH komentarz, art. 385 KSH nb. 15; patrz również Wajda, Ochrona akcjonariuszy mniejszościowych w kodeksie spółek handlowych, s. 258.
9.Kidyba, Komentarz KSH, art. 385 KSH s. 511.
10.Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 603.
11.§ 3 ust. 2 pkt 1) Regulamin Giełdy.
12.§ 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27.12.2016 w sprawie środków i warunków technicznych służących do przekazywania niektórych informacji przez podmioty nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego.
13.Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego, s. 604.

Zobacz podobne analizy:



5 komentarzy

  1. Michał Michał napisał(a):

    Następne omówienie praw akcjonariuszy mniejszościowych już jutro.

Dodaj komentarz Anuluj pisanie

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Aby przedłużyć lub wykupić abonament musisz się zalogować.

Jeśli nie masz jeszcze konta, skorzystaj z darmowej rejestracji, która zajmuje dosłownie chwilę.

ZALOGUJ SIĘ ZAREJESTRUJ SIĘ
ANULUJ
test
OK