Kalendarz wydarzeń giełdowych
Kalendarz tworzycie sami. Możecie dodawać samodzielnie wszelkiego rodzaju wydarzenia / spotkania o tematyce giełdowej / forexowej. Wszystkie wydarzenia giełdowe w jednym miejscu.
Kwiecień 2021
  • P
  • W
  • Ś
  • C
  • P
  • S
  • N
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30

Prawa akcjonariuszy mniejszościowych: wprowadzenie, czyli poznaj swoje prawa! (I)

Jest to pierwszy artykuł z cyklu „ochrona akcjonariuszy mniejszościowych: poznaj swoje prawa!„. W tym artykule wprowadzamy krótko do tematyki przedstawiając zwięźle historię rozwoju praw akcjonariuszy mniejszościowych (indywidualnych). Również tutaj napiszę, dlaczego bierzemy w ogóle Niemcy jako stronę porównawczą.

W następnych artykułach będziemy powoli przechodzić do omówienia konkretnych naszych praw.

Rola akcjonariuszy indywidualnych na giełdzie

Prawa akcjonariuszy mniejszościowych: wprowadzienie

I. Historia praw akcjonariuszy mniejszościowych w Polsce i Niemczech

Od momentu rozwoju rynków kapitałowych systemy prawne różnych państw borykają się z problemem jak najefektywniejszego podziału praw i obowiązków w spółkach akcyjnych. Kwestie odpowiedniego przydziału praw zależne są głównie od stosunków właścicielskich w spółkach publicznych oraz od kondycji samej gospodarki państwowej. Z tego powodu artykuły publikowane w tym tygodniu będą próbą ukazania największych niedoskonałości narzędzi prawnych panujących już w polskim systemie prawnym, a nie będzie miała na celu wprowadzeniu innych, nieznanych polskiemu kodeksowi instytucji prawnych. Przede wszystkim należy udoskonalić istniejący system, a następnie wprowadzać nowe rozwiązania. Niemiecki rynek kapitałowy jest jednym z największych na świecie. Mocno był inspirowany rynkiem amerykańskim1)Assmann, w: Assmann/Schütze (red.), Handbuch des Kapitalanlagerechts, § 1 nb. 12., który jest uznawany za kolebkę rynków kapitałowych. Rozważania dotyczące ochrony akcjonariuszy mniejszościowych w Niemczech mają długą historię. W 1884 roku w Niemczech weszła w życie reforma prawa akcyjnego. Dzięki niej pojedynczy akcjonariusze uzyskali między innymi prawo zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia.2)Hoffmann-Becking, Münchener Handbuch des Gesellschaftsrechts, § 1 nb. 6. Inne prawa indywidualne/mniejszościowe zostały również poszerzone m. in. o możliwość uzupełnienia porządku obrad w przypadku posiadania 5% akcji kapitału zakładowego. W Niemczech ujednolicone prawo giełdowe działa od powstania „Börsengesetz” z 22.06.1896 roku3)Schwark, FS für Rosen, s. 493, 495.. Najszersza dyskusja dotycząca reform odbywała się od połowy 1960 roku do 1980.4)Rudolph, Bankhistorisches Archiv: Zeitschrift zur Bankengeschichte vol. 23, s. 36, 42.

W Polsce natomiast znaczenie ochrony akcjonariuszy mniejszościowych akcentowane już było w literaturze okresu międzywojennego.5)Sołtysiński, w: Sołtysiński/Szajkowski/Szumański/Szwaja (red.), Komentarz KSH, art. 301 nb. 15. Główny nurt rozpoczął się jednak dopiero po 1990 roku, gdy powstała Warszawska Giełda Papierów Wartościowych (GPW). W tym czasie było jednak wiele zmian, głównie inspirowanych przez przepisy Unii Europejskiej. Ostatnią taką zmianą było rozporządzenie MAR6)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE., które reguluje przede wszystkim obowiązki informacyjne osób posiadających informacje poufne spółek publicznych oraz normuje jednolite przepisy dotyczące działań manipulacyjnych na rynku polskim. Rynek kapitałowy ugruntował się relatywnie niedawno, co rzutuje na aktualny stan prawny. Biorąc więc pod uwagę długą historię niemieckiego rynku kapitałowego, celowa wydaje się analiza prawno-porównawcza z tym systemem prawnym. Należy korzystać ze wzorców zagranicznych i nie popełniać tych samych błędów legislacyjnych.

II. Czy prawa akcjonariuszy mniejszościowych / indywidualnych są w Polsce respektowane?

Już na wstępie powiem: w Polsce dalej nie przykłada się dużej wagi ochronie akcjonariuszy mniejszościowych. Wykazują to wydarzenia w Polsce z zeszłego roku przede wszystkim w wystąpieniach7)http://www.rp.pl/Energianews/309229862-Rzad-chce-10-miliardow-zlotych-od-spolekenergetycznych.html ministra Tchórzewskiego, dotyczących możliwego zwiększenia ceny nominalnej w spółkach z branży energetycznej poprzez „przeniesienie” kapitału zapasowego spółki na zakładowy. Efektem tego będzie zapłata podatku dochodowego w wysokości 19% od operacji8)Informacja z ESPI w sprawie interpretacji podatkowej: http://www.bankier.pl/wiadomosc/PGEPOLSKA-GRUPA-ENERGETYCZNA-S-A-Informacja-dotyczaca-szacunku-naleznego-podatku-w-zwiazku-zpodniesieniem-kapitalu-spolki-7477025.html , czyli będzie to forma ukrytej dywidendy dla Skarbu Państwa, ale z pominięciem akcjonariuszy mniejszościowych. Pierwsze takie podwyższenie ceny nominalnej akcji zostało już przegłosowane na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu spółki PGE dnia 06.09.2016.9)Treść uchwał podjętych przez nadzwyczajne walne zgromadzenie dnia 05.09.2016: https://www.gkpge.pl/relacje-inwestorskie/Raporty-biezace/49-2016 Jest to jawne łamanie praw akcjonariuszy mniejszościowych. Uchwała została zaskarżona przez akcjonariuszy.

III. Nadzór państwowy nad rynkiem kapitałowym: czy w Polsce istnieje realny nadzór?

Nieprzykładanie się do ochrony akcjonariuszy mniejszościowych wykazuje również praca samego organu nadzorczego, który jest odpowiedzialny między innymi za wykrywanie manipulacji kursem giełdowym oraz innych przypadków łamania prawa giełdowego, w tym nieprzestrzeganie obowiązków informacyjnych. Przede wszystkim manipulacje oraz nieprzestrzeganie obowiązków informacyjnych odbywają się kosztem głównie inwestorów o mniejszym kapitale, a więc uogólniając, kosztem inwestorów mniejszościowych. To większy kapitał dyktuje cenę na rynkach finansowych, głównie inwestorzy instytucjonalni. Krótkoterminowe manipulacje giełdowe nie są dla nich tak znaczące, jak dla inwestorów indywidualnych.

W Polsce Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła w całym roku 2015 jedynie dwie kary finansowe z powodu stwierdzenia manipulacji giełdowej (naruszenie art. 39 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).10)Wykaz kar nałożonych przez KNF: https://bip.knf.gov.pl/pliki/kary_KNF_wg_naruszen_13-09-2017_tcm6-31245.pdf W 2014 roku KNF nie wykryła żadnych nieprawidłowości w tym zakresie.

Niemiecki BaFin (odpowiednik polskiego KNF) natomiast tylko w 2015 roku wykrył 160 przypadków z możliwością popełnienia przestępstwa manipulacji giełdowej (w 2014 roku było natomiast 154 przypadków).11)Roczne sprawozdanie: http://www.bafin.de/SharedDocs/Downloads/DE/Jahresbericht/dl_jb_2015.pdf?__blob=publicationFile &v=4, s. 231 W 2015 r. BaFin wysłał stosowne zawiadomienie do prokuratury odnośnie 290 osób (w 2014 r. było 311 osób). W 2015 r. przeciwko 7 osobom zostały wydane prawomocne wyroki sądu, przeciwko 10 kolejnym zostały wydane nakazy aresztowania. W samym 2015 r. niemiecka prokuratura umorzyła 228 spraw, w tym 37 spraw zostało umorzonych z powodu braku danych odnośnie miejsca zamieszkania sprawcy; w 29 sprawach wina sprawcy została uznana przez prokuraturę jako „nieznaczna” („gering”) i nie doszło do spełnienia przesłanki publicznego interesu do przeprowadzenia postępowania karnego („öffentliches Interesse”); w 49 sprawach prokuratura umorzyła sprawę po zapłaceniu kary pieniężnej przez sprawców manipulacji. W 2015 r. BaFin nałożył kary finansowe w 121 sprawach dotyczących Mitteilungs- und Veröffentlichungspflichten (§§ 21 ff. WpHG) oraz w 20 sprawach dotyczących Ad-hoc-Publizität (§ 15 WpHG).12)Roczne sprawozdanie: http://www.bafin.de/SharedDocs/Downloads/DE/Jahresbericht/dl_jb_2015.pdf?__blob=publicationFile &v=4, s. 257

W Polsce KNF nałożyła w analogicznym okresie w 12 sprawach kary finansowe; w 2014r. jedynie w 7 przypadkach.13)https://bip.knf.gov.pl/pliki/kary_KNF_wg_naruszen_13-09-2017_tcm6-31245.pdf

Na niemieckim rynku regulowanym (Prime Standard oraz General Standard) jest notowanych 488 spółek.14)Oficjalna lista spółek notowanych na Deutsche Börse: http://www.deutsche-boerse-cash-market.com/blob/1533060/be1b88f305f4dddc1094ee312c92df5f/data/Listed-companies.xlsx Do Entry Standard, który nie należy już do rynku regulowanego, ale jest cześcią Deutsche Börse, należą 152 spółki. W tym segmencie jednak są dużo niższe wymagania, dotyczące między innymi obowiązków informacyjnych. Przepisy § 15 oraz § 21 WpHG nie obowiązują dla tych spółek. W Polsce natomiast jest notowanych 484 spółek na głównym rynku GPW (rynek regulowany15)Zacharzewski, Prawo giełdowe, s. 70. , natomiast na alternatywnym rynku NewConnect 408 spółek.16)Na dzień 30.09.2016 Z tego faktu nie można wysnuć wiążącego wniosku, że polski organ nadzorujący pracuje nieefektywnie. Rynek niemiecki jest dużo większy, są dużo większe obroty oraz liczba inwestorów jest również większa. Widać jednak pewną rozbieżność w ilości sankcji oraz przeprowadzonych procesów wyjaśniających. Należy również mieć na uwadze, że orzecznictwo w sprawach manipulacji giełdowych w Polsce jest ubogie. Zaufanie do nadzoru w Polsce jest znikome.

Te wszystkie kwestie sprawiają, że temat ochrony akcjonariuszy mniejszościowych w spółkach akcyjnych powinien być szerzej omówiony w polskiej doktrynie. Widoczne są duże braki we wszystkich aspektach ochrony akcjonariuszy. Na podłożu już samego prawa (przesłanek oraz skutków nadużyć oraz niestosowania się akcjonariuszy większościowych do praw mniejszości), nadzoru korporacyjnego, jak i nadzoru państwowego (przez organy państwowe typu KNF). Te wszystkie aspekty będą podstawą omówienia w kolejnych artykułach z serii „ochrona akcjonariuszy mniejszościowych: poznaj swoje prawa!”.


Bardzo polecamy przeczytać również:

  1. Pozostałe artykuły o prawach akcjonariuszy mniejszościowych

Przypisy   [ + ]

1. Assmann, w: Assmann/Schütze (red.), Handbuch des Kapitalanlagerechts, § 1 nb. 12.
2. Hoffmann-Becking, Münchener Handbuch des Gesellschaftsrechts, § 1 nb. 6.
3. Schwark, FS für Rosen, s. 493, 495.
4. Rudolph, Bankhistorisches Archiv: Zeitschrift zur Bankengeschichte vol. 23, s. 36, 42.
5. Sołtysiński, w: Sołtysiński/Szajkowski/Szumański/Szwaja (red.), Komentarz KSH, art. 301 nb. 15.
6. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE.
7. http://www.rp.pl/Energianews/309229862-Rzad-chce-10-miliardow-zlotych-od-spolekenergetycznych.html
8. Informacja z ESPI w sprawie interpretacji podatkowej: http://www.bankier.pl/wiadomosc/PGEPOLSKA-GRUPA-ENERGETYCZNA-S-A-Informacja-dotyczaca-szacunku-naleznego-podatku-w-zwiazku-zpodniesieniem-kapitalu-spolki-7477025.html
9. Treść uchwał podjętych przez nadzwyczajne walne zgromadzenie dnia 05.09.2016: https://www.gkpge.pl/relacje-inwestorskie/Raporty-biezace/49-2016
10. Wykaz kar nałożonych przez KNF: https://bip.knf.gov.pl/pliki/kary_KNF_wg_naruszen_13-09-2017_tcm6-31245.pdf
11. Roczne sprawozdanie: http://www.bafin.de/SharedDocs/Downloads/DE/Jahresbericht/dl_jb_2015.pdf?__blob=publicationFile &v=4, s. 231
12. Roczne sprawozdanie: http://www.bafin.de/SharedDocs/Downloads/DE/Jahresbericht/dl_jb_2015.pdf?__blob=publicationFile &v=4, s. 257
13. https://bip.knf.gov.pl/pliki/kary_KNF_wg_naruszen_13-09-2017_tcm6-31245.pdf
14. Oficjalna lista spółek notowanych na Deutsche Börse: http://www.deutsche-boerse-cash-market.com/blob/1533060/be1b88f305f4dddc1094ee312c92df5f/data/Listed-companies.xlsx
15. Zacharzewski, Prawo giełdowe, s. 70.
16. Na dzień 30.09.2016

Zobacz podobne analizy:



Dodaj komentarz Anuluj pisanie

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czas minął. Proszę odśwież CAPTCHA.

Aby przedłużyć lub wykupić abonament musisz się zalogować.

Jeśli nie masz jeszcze konta, skorzystaj z darmowej rejestracji, która zajmuje dosłownie chwilę.

ZALOGUJ SIĘ ZAREJESTRUJ SIĘ
ANULUJ
test
OK